تبلیغات
رباتیک برای همه سنین - ربات کتابدار

رباتیک برای همه سنین
 
هر کاری رو میتونی انجام بدی اگه بخوای you can be anything you want to be just turn your self into any thing

مقدمه

در طول سالیان دراز كه از عمر كتابخانه­ها می­گذرد آنها همیشه فراخور زمان خود، از تكنولوژی­های نوین و متفاوتی برای بهبود عملكرد و خدمات خود بهره برده­اند. تكنولوژی­هایی كه هر كدام در عصر خود تحولی عظیم به حساب می­آمدند: مانند اختراع كاغذ و استفاده از آن به جای سنگ­نوشته و كتیبه، فناوری چاپ و در قرن اخیر نیز با ورود به عصر اطلاعات و دیجیتال، رایانه نقش فعالی را در كتابخانه­ها و جستجوها عهده­دار شده است و هم اكنون كتابخانه­ها با قدم نهادن در دنیای مجازی، از امكانات این محیط تحت وب، جهت اطلاع­رسانی و ارائه خدمات بهره می­برند.

آنچه كه قصد صحبت درباره آن را داریم آشنایی بیشتر با ربات­ها و نقش آنها در بالا بردن كیفیت زندگی انسان و سهل كردن امور جاری و نیز كاهش خطای انسان و تهدیدهایی است كه پیش روی او قرار دارد. می­خواهیم بدانیم این فن­آوری جدید كه روز به روز جای خود را در زندگی انسان بیشتر باز می­­كند چه جایگاهی در كتابخانه­ها می تواند داشته باشد و آیا می­تواند آرزوی دیرین كتابداران و كاركنان زحمت­كش كتابخانه­ها را تبدیل به امید كند و آنها را از بند كارهای سخت و تكراری، حضور در مخازن سرد و پرغبار و جستجوهای تمام نشدنی برهاند؟ آیا این ربات می تواند در مرمت و بازسازی كتابهای نفیس و اسناد با ارزش به كمك كارشناسانی بیاید كه هر لحظه در معرض انواع خطرات ناشی از مواد شیمیایی قرار دارند؟ برای آشنایی بیشتر درباره مقوله رباتیك خواندن مقدمه زیر خالی از لطف نخواهد بود.
                                      
ربات چیست؟
کلمه ربات توسط Karel Capek  نویسنده نمایشنامه R.U.R  (ربات‌های جهانی روسیه) در سال 1921 ابداع شد. ریشه این کلمه، کلمه چک­اسلواکی(robotnic) به معنی کارگر می‌باشد.
در نمایشنامه وی یك نمونه ماشین، بعد از انسان و بدون دارا بودن نقاط ضعف معمولی او، بیشترین قدرت را داشت و در پایان نمایش این ماشین برای مبارزه علیه سازندگان خود استفاده شد.
البته پیش از آن یونانیان مجسمه متحرکی ساخته بودند که نمونه اولیه چیزی بوده که ما امروزه ربات می‌نامیم.
امروزه معمولاً کلمه ربات به معنی هر ماشین ساخت بشر که بتواند کار یا عملی که به‌طور طبیعی توسط انسان انجام می‌شود را انجام دهد، استفاده می‌شود. بیشتر ربات‌ها امروزه در کارخانه‌ها برای ساخت محصولاتی مانند اتومبیل؛ قطعات الکترونیکی و همچنین برای اکتشافات زیرآب یا در سیارات دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وقتی صحبت از ربات می­شود آنچه به ذهن خطور می­كند آدم آهنی‌هایی شبیه انسان است كه روی دو پا حركت می­كند و فرامین انسان را انجام می­دهد اما واقعیت این است كه آدم آهنی‌ها از نظر تكنیكی ربات نیستند. آدم بخاری در سال 1865 ، آدم برقی در سال 1885، آدم مكانیكی در سال 1893، و آدم آهنی از سالهای 1900 با داستانهای خیالی مانند جادوگر شهر آز كه جهت سرگرمی كودكان نوشته شده بود وارد تخیلات مردم شدند. تاریخچه نیاز انسان به تولید همسان خود به داستانهای اساطیری و گذشته‌های بسیار دور با داستانهای غیر واقعی و غیر قابل باور برمی­گردد. عدم توانایی انسان در تولید شیمیایی موجودی متفكر و متحرك منجر به تولید ماشین و دستگاه فیزیكی شده است كه ربات خوانده می­شود. ربات‌ها توانایی انجام برخی از اعمال انسان را دارند و امروزه در سطح وسیع در بخش صنعت و تكنولوژی توسط انسان استفاده می­شوند.
                                                           
 
قانون تولید و تهیه ربات‌ها بر اساس كتابچه راهنمای رباتیك توسط ایساك آسیموف در 3 ماده اصلی و یك ماده الحاقی كه بعد به آن اضافه شده به نگارش درآمده و دانشمندان، طراحان و مهندسین همچنان با آن موافق هستند. قوانین حاكم بر عملیات ربات‌ها از دید آسیموف این چنین است:
قانون صفر ــ هیچ رباتی نباید به تمدن و بشریت صدمه بزند و یا در حین انجام عملیات شرایطی را به وجود آورد كه به ضرر بشریت و تمدن تمام شود (این قانون بعد از تدوین 3 قانون اصلی به آنها اضافه شده است).
1ــ ربات نباید به هیچ عنوان به انسان صدمه بزند و یا در حین انجام عملیات شرایطی را به وجود آورد كه به آسیب دیدن انسان منجر شود.
2ــ ربات باید دستورات انسان را پیروی كرده و انجام دهد به استثنای دستوراتی كه با قانون شماره یك منافات داشته باشد.
3ــ ربات حق دارد و باید تا زمانی كه [تصمیماتش] با قوانین شماره یك و شماره دو منافاتی ندارد به دفاع از هستی و موجودیت خود بپردازد.
بر اساس تعاریف انستیتوی ربات آمریكا هر دستگاه قابل برنامه نویسی، چند منظوره ماهر كه جهت جابجا كردن مواد، قطعات، ابزار و دستگاههای مخصوص به منظور انجام حركتهای گوناگون، برنامه نویسی و تولید شده باشد ربات خوانده می­شود. دیكشنری وبستر ربات را وسیله‌ای اتوماتیك كه عملیات آن توسط انسان و یا ماشین دیگری كنترل شود تعریف می­كند.
ربات در موارد زیر كاربردهای بیشتری یافته است:
1ــ اكتشاف و شناسایی
كنجكاوی انسان به كشف ناشناخته‌ها از عوامل جذب دانشمندان به ساخت ربات است. خطرات موجود در اعماق اقیانوس و دریاها و فضا كه به خاطر ضعف فیزیكی انسان به تصرف بشر در نیامده، دانشمندان را وادار كرده است تا ماشین‌هایی را بسازند كه با حمل وسایلی مانند سنسور و دوربین به جمع آوری اطلاعات پرداخته و آنها را به دانشمندان برگرداند.
2ــ صنعت
رباتها می­توانند سریعتر از انسان عمل كنند؛ آنها به خوردن و آشامیدن احتیاج ندارند و دستمزدی هم به آنها پرداخت نمی­شود. ربات می­تواند بدون خستگی و بدون توقف و بسیار سریع­تر و با دقت­تر از انسان یك كار تكراری را میلیونها بار انجام دهد.
 
3ــ امور پزشكی
استفاده از ربات در علوم پزشكی در دهه گذشته به پزشكان در هنگام عمل اجازه می­دهد تا دقیقاً به خواسته‌های خود برسند. سوراخ كردن استخوان به عمق و شعاع یكصدم اینچ بدون استفاده از ربات غیر ممكن است. در 28 فوریه سال 2003 پرفسور مهران انوری پزشك ماهر ایرانی توانست با استفاده از تكنولوژی تله رباتیك و سیستم جراحی از راه دور به كمك اینترنت و شبكه مخابراتی تلفن بل كانادا و تكنولوژی سیسكو سیستمز، از بیمارستان سنت جوزف دانشگاه مك مستر واقع در همیلتون انتاریو، بیماری را كه در بیمارستان دیگری در فاصله 250 مایلی در شهر نورت بی قرار داشت مورد عمل جراحی موفقیت آمیز قرار دهد.
 
4 ــ سرگرمی و تفریحات
نقش ربات‌ها در صنعت سینما و تلویزیون غیر قابل انكار است. سینما و تلویزیون به دلیل خصلت قهرمان پروری از ربات‌ها نقشی خیالی در ذهن مردم تصویر كرده است. سناریو‌هایی مانند افزایش قدرت و هوش ربات‌ها و حمله به تمدن انسان و به كنترل درآوردن زندگی مردم در بعد فیلمهای سینمایی و بازیهای ویدیویی و كامپیوتری باقی مانده‌اند.
 
5 ــ اسباب بازیها
ساخت اسباب بازی كودكان با كمك تكنولوژی جدیدی كه ربات در تهیه آنها سهم به سزایی دارد از محبوبیت بسیاری برخوردار است. یكی ار اسباب بازیهای رباتیك، فوربی Furby است كه در ایام كریسمس سال 1998 به بازار عرضه شد و همچنان پس از گذشت سالها از محبوبیت آن كاسته نشده است. لگو شركت سازنده اسباب بازی دیگری است كه با كمك MIT تولید شده است. این اسباب بازی در واقع قسمتهای مونتاژ نشده رباتی است كه كودكان با نصب قطعات آن یك ربات قابل برنامه نویسی را می­سازند. الیبو، سگ اسباب بازی شركت سونی هم یك ربات است.
6ــ مصارف نظامی و پلیس
ارتش و پلیس جهت شناسایی و خنثی كردن بمب و مین، جاسوسی از مقر دشمن، قرار دادن دوربین و میكروفون در موقعیت‌های خطرناك كه احتمال صدمه جانی و مرگ دارد از ربات استفاده می­كنند.گوردون جانسون عضو كمیته تحقیقات ستاد ارتش آمریكا در مصاحبه‌ای با نشریه نیویورك تایمز در ماه فوریه سال جاری اعلام كرد پنتاگون در سال 2005 تصمیم گرفته است تا با صرف هزینه‌ای معادل 127 میلیارد دلار طرح ارتش رباتیك خود را به مرحله اجرا بگذارد. طرح سیستم جنگ آینده، سربازان رباتیك نام دارد و بزرگترین قرارداد در تاریخ آمریكا است. با اجرای این طرح پنتاگون تا سال 2010 سربازان آمریكایی را در میدان جنگ با ربات‌های جنگجو تعویض خواهد كرد.
رباتها در جنگ افغانستان و عراق
سرهنگ بروس جت نخستین فرمانده ربات جنگجوی 45 هزار دلاری بود كه در افغانستان به میدان جنگ فرستاده شد. قبل از افغانستان ماموریت ربات‌ها به عملیات جستجو و نجات، و پشتیبانی سربازان در خنثی كردن و یافتن تله‌های انفجاری محدود می­شد.
در پی آغاز جنگ عراق پكبات كه یك ربات هوشمند و قابل كنترل از راه دور است وارد عملیات جنگی و پاكسازی شد و سربازان آمریكایی آن را در یافتن نیروهای عراقی كه در تونلهای زیر فرودگاه بغداد پنهان شده بودند به كار گرفتند. از دیگر ماموریتهای پكبات در شروع جنگ عراق، آزمایش و عكسبرداری از تجهیزات باقیمانده ارتش عراق و به دام انداختن نظامیان مخفی شده در ساختمان مركز كشاورزی و شناسایی تله­های انفجاری و به حداقل رساندن میزان تلفات نیروهای ائتلاف مهاجم به عراق بود.
 
آینده ربات­ها
اگر چه در حال حاضر كارایی‌های انسان و ربات با هم قابل مقایسه نیستند، اما ری كورزویل در مورد آینده عقیده دیگری دارد. او كه نویسنده و متخصص رشته كامپیوتر است در یكی از نوشته‌های خود با صراحت اظهار امیدواری كرده است تا سال 2029 انسان با توجه به روند شناخت و ساخت هوش مصنوعی می­تواند رباتی را بسازد كه در هوش و تصمیم­گیری با انسان برابر باشد. كورزویل معتقد است در سالهای 2030 انسان خواهد توانست نانوبات Nanobots یا رباتهای بسیار كوچك را جهت افزایش شعور به مغز خود بفرستد. این نانو رباتها به اندازه سلولهای خون هستند و از طریق جریان خون در رگها به مغز انتقال خواهند یافت. كورزویل در مقابل كمیته علوم كنگره آمریكا اعتراف كرده است در حال حاضر انسان از چنین تكنولوژی برخوردار است و آن را بر روی تعدادی حیوان نیز آزمایش كرده است. او در ادامه شهادت خود در كنگره آمریكا اضافه كرده است دانشمندان توانسته‌اند با انتقال 7 نانوربات به بدن موش آزمایشگاهی دیابت او را علاج كرده و انسولین را از منفذهای پوست خارج كنند.
آخرین كتاب كورزویل "شگفتی در راه است، برتری انسان بر بیولوژی" نیز بر اساس پیش بینی‌های علمی او نوشته شده است. او در این كتاب می­نویسد در 25 سال آینده نانوبات‌ها در خون جاری در رگها هر نوع بیماری را با نابود كردن عوامل بیماری زا از بین برده و پس از خارج كردن آثار باقیمانده مرض هم­زمان به مرمت اشتباهات موجود در دی ان ای و ساختار بیولوژیكی انسانی خواهد پرداخت.
ربات كتابدار
پس از این مقدمه نسبتا طولانی می­خواهیم بدانیم سهم كتابخانه­ها از این تكنولوژی چیست؟ و كاربرد ربات­­های هوشمند را در حوزه كتابخانه و كتابداری بررسی كنیم و ببینیم این تكنولوژی چه ره­آوردی برای كتابخانه­ها و كتابداران خواهد داشت و آیا در این زمینه تا كنون كاری صورت گرفته است یا خیر؟
در اینجا این سؤال مطرح است كه چه دلایلی برای به كارگیری این­گونه سیستم­های هوشمند دركتابخانه­ها وجود دارد ؟ آیا این سیستم­ها كار روزانة كتابداران را بهبود می­بخشند؟ به عنوان مثال ,یك ربات هوشمند می­تواند به كتابدار در شناخت و بهبود كارایی اموری چون خدمات فنی , جستجو در پایگاه­های پیوسته و خدمات دادن به مراجعان، بیشتر یاری رساند؟
 
Jaume نام ربات كتابداری است كه در آزمایشگاه هوش رباتیك از دانشگاه UJI اسپانیا به وسیله گروه محققان آن دانشگاه و به سرپرستی پروفسور P.del Pobil ساخته شده است.
  ربات مورد نظر، دارای ویژگیهایی می­باشد كه این قابلیتها و توانمندیها عبارتند از:
1-   بینایی:
این روبات با دارا بودن دوربینها و سنسورها قابلیت مسیریابی در داخل کتابخانه برای سیستمهای باز و بسته را دارا می­باشد.
2-   تشخیص کتابها (با دوربین):
 این روبات دارای قابلیت تشخیص و تمیز دادن کتابها از یکدیگر به کمک دوربینها می­باشد.
3-   کار شبانه­روزی:
این روبات علاوه بر فعالیت در ساعتهای اداری، قابلیت فعالیت و تشخیص کتابها را در شب نیز دارا است که موجب صرفه­جویی زیادی در زمان می­شود.
 
       
 
4-  بازوهای متحرک:
 این روبات دارای دو بازوی متحرک می­باشد که قابلیتهای زیر را امکان­پذیر می­کند :
 
1- برداشتن کتابها از قفسه
2- گذاشتن کتابها در قفسه مورد نظر     
3- جابجایی کتابها
4- مرتب کردن کتابها
به هر حال به نظر میرسد پای ربات کتابدار به زودی در کتابخانه ها باز خواهد شد و باید منتظر ان روز ماند تا فواید و مضرات احتمالی ان بهتر دیده و سنجیده شود.


ادامه مطلب

نوشته شده در تاریخ دوشنبه 12 اردیبهشت 1390 توسط mehrdad amiri
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک  
قالب وبلاگ